وبلاگ طرفداران بانوی شعر ایران : فروغ فرخزاد
بانو ، سال هاست که با رفتن تو، رویای پرواز تمام پروانه های درّه ی ابریشم، در پیله های تنهایی شان پوسیده و مهتاب روشنی آن سال ها، بر فراز آسمان گرفته ی اکنون، وصله ی ناجوری بیش نیست. و تو، که نیستی تا بگویی این شب ها را کجای این جهان بی گفت و گو اتراق کنیم، و آسمان خالی پرواز را با کدام پروانه ی خسته ای پر، که بگویی چرا هر چه باد می آید، بوی آشنایی به مشاممان نمی رسد، چرا هر چه باد می اید، بوی دشنه می آورد و کابوس؟ و هر چه باران می اید، شیون گریه می بارد از آسمان؟
آخرین مطالب
معشوق در شعر فروغ

سیروس شمیسا - طرح مسئله معشوق در شعر فروغ از دو نظر حائز اهمیت است ؛ نخست این که او برای نخستین بار معشوق مرد را به صورت محسوسی در شعر فارسی وارد کرد . قبل از او معشوق شعر فارسی معمولا زن است و اگر مرد هم باشد ( معشوق مذکر شعر سبک خراسانی ، یا مکتب وقوع ) مردی است که در مقام معشوق زن توصیف شده است . در شعر زنانی چون رابعه و مهستی هم معشوق مرد چهره روشن و مشخصی ندارد و چندان قابل تشخیص از معشوق کلی شعر فارسی نیست . به هر حال فروغ بیش و صریح تر از دیگران از چهره معشوق مردی زمینی سخن گفته است و از این رو زمانی این وجه تازه شعر او ، سر و صداهائی برانگیخت .

دوم این که فروغ زمانی خواست به این معشوق فردیت بخشد ، حال آنکه معشوق در شعر فارسی مانند انسان شرقی ، یک موجود جمعی است نه فردی ، هویت مشخصی ندارد و ایجاد عکس العمل نمی کند .

و اینک این دو مورد را به اختصار توضیح می دهیم :

۱- معشوق مرد زمینی

در شعر فروغ همه جا سخن از عشق طبیعی و زمینی اما متعالی است و بدیهی است که معشوق یک زن ، باید مرد باشد . هر چه از اشعار اولیه فروغ دورتر شویم ، بیان او از این معشوق سخته تر و خود معشوق متعالی تر است . این معشوق گاهی پسران نوجوان خاطرات دوران کودکی و نوجوانی هستند و گاهی مردی که فروغ او را دوست دارد و چهره متعالی ئی از او ترسیم می کند و گاهی چهره بسیار مبهمی که وقتی در زندگی او حضور داشته و بعد ها کنار رفته است و شاعر هم از او نفرت دارد و هم هنوز او را دوست دارد و معمولا از او با لفظ « دست ها » یاد می کند ، همان مردی که در « ایمان بیاوریم » از او سخن گفته است.

و اینک از هو سه مورد نمونه یی ذکر می کنیم :


(( کوچه یی هست که در آنجا

پسرانی که به من عاشق بودند ، هنوز

با همان موهای درهم و گردن های باریک و پاهای لاغر

به تبسم های معصوم دخترکی می اندیشند که یک شب او را

باد با خود برد .

« تولدی دیگر »



و مردی از کنار درختان خیس می گذرد

مردی که رشته های آبی رگ هایش

مانند مار های مرده از دو سوی گلوگاهش

بالا خزیده اند

و در شقیقه های منقلبش آن هجای خونین را

تکرار می کنند

- سلام

- سلام

و من به جفت گیری گل ها می اندیشم …

چگونه می شود به مرد گفت که او زنده نیست ، او هیچوقت

زنده نبوده است …

چه مهربان بودی ای یار ، ای یگانه ترین یار

چه مهربان بودی وقتی دروغ می گفتی …

و در سیاهی ظالم مرا به سوی چراگاه عشق می بردی …

شاید حقیقت آن دو دست جوان بود ، آن دو دست جوان

که زیر بارش یکریز برف مدفون شد …

« ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد »

 

… معشوق من

گوئی زنسل های فراموش گشته است

گوئی که تاتاری

در انتهای چشمانش

پیوسته در کمین سواری است

گوئی که بربری

در برق پر طراوت دندان هایش مجذوب خون گرم شکاری است

معشوق من

همچون طبیعت

مفهوم ناگزیر صریحی دارد

او وحشیانه آزادست

مانند یک غریزه سالم

در عمق یک جزیره نامسکون

او مردی است از قرون گذشته

یاد آور اصالت زیبائی

 معشوق من

انسان ساده یی است

انسان ساده یی که من او را

در سرزمین شوم عجایب

چون آخرین نشانه یک مذهب شگفت

پنهان نموده ام

« معشوق من » ))

فروغ صادقانه در مقابل این معشوق ، عکس العمل های زنانه دارد . به هر حال این وجه از شعر او در ادب فارسی کاملا تازگی دارد . نمی دانم کسانی که در مقابل این جنبه از شعر او حساسند آیا همین حساسیت را در مقابل توصیفات شاعران مرد از معشوق زن نیز دارند ؟ یحتمل در مخیله آنان عشق و عاشقی فقط مربوط به مردان است !

 

۲- معشوق فردی

معشوق در شعر فارسی عموما چهره ای مبهم و غیر مشخص دارد ، یعنی مفهومی کلی است . غالبا معشوق موجودی روحانی و آسمانی است و اگر زمینی هم باشد چه متعالی و چه غیر متعالی شناخته نیست. اما معشوق فردی در ادبیات عرب سابقه داشته است و اسم عرائس الشعر یا معاشیق الشعر ، معلوم است . معشوق تعدادی از شاعران عرب را می شناسیم . و در شعر فارسی هم آمده است مثل عُنَیزَه که معشوق امرو القیس بوده است یا لیلی که معشوق مجنون بوده است و یا عزّه که معشوق کُثَّیر بوده است .

شمس قیس در فرق تشبیب و نسیب می نویسد : « و تشبیب غزلی باشد که صورت واقعه و حسب حال شاعر بود ، چنان که شعرا عرب چون کُثَّیر و قیس ذریح و مجنون بنی عامر و امثال ایشان که هر یک را با زنی تعلق قلبی بوده است و آن چه گفته اند عین واقعه و صورت حال ایشان است .»

اما در شعر فارسی این مورد پسند شعرا قرار نگرفت و لذا شمس قیس در ادامه مطلب فوق می نویسد : «الا آن که بیشتر شعرای مفلق بدین فرق التفات ننموده اند و هر غزل که در اول قصاید بر مقصود شعر تقدیم افتد از شرح محنت ایام و شکایت فراق و وصف دمن و اطلال و نعت ریاح و ازهار و غیر آن ، آن را نسیب و تشبیب خوانده اند .»

مضحک این است که در قرن دهم که در مکتب وقوع بنا را به قول خود بر حقیقت گوئی نهاده بودند و علی القاعده باید از معشوق زن حقیقی سخن گویند ، از معشوق مرد حقیقی سخن گفتند زیرا سخن گفتن از زن خطرناک بود . محتشم کاشانی از شاعران معروف این مکتب در « رساله جلالیه » ۶۴ غزل درباره شاطر جلال سروده است که همه او را در کاشان می شناختند .

به هر حال انسان امروزی رو به سوی فردیت individuality دارد و از این رو تمایل به طرح معشوق فردی گاهی در شعر معاصر دیده می شود . اسم یکی از کتاب های شعر شاملو « آیدا در آینه » است و فروغ تولدی دیگر را به ابراهیم گلستان تقدیم کرده است . اما فروغ به طور کلی در سنت شعر فارسی حرکت کرده است و حتی چهره معشوق فردی هم در شعر او کلی و عمومی است :

(( همه هستی من آیه تاریکی است

که ترا در خود تکرار کنان

به سحرگاه شگفتن ها و رستن های ابدی خواهد برد

من در این آیه ترا آه کشیدم ، آه

من در این آیه ترا

به درخت و آب و آتش پیوند زدم ))

 

معشوق در شعر فروغ هم نهایت معشوقی متعالی و روحانی است که می تواند معشوق هر کس دیگری هم باشد.او نیز در مجموع از اسطوره گفته است نه از چهره ( portrait ) . بدین ترتیب در شعر فارسی همواره با تیپ عاشق و تیپ معشوق مواجهیم نه با فرد عاشق یا معشوق . منتها فروغ در این دو تیپ به مقتضای عصر خود و بینش زمانه خود دخل و تصرفی قابل تامل کرده است . و تا حدودی بینش و شخصیت فردی را در آن راه داده است و این از یکنواختی و تکراری بودن شعر عاشقانه فارسی کاسته است .


ادامه مطلب
:
نمایش نظرات 31 تا 60
نظرات :
generic viagra sales در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 03:56 ق.ظ گفته :

totally maximum immediately cheap viagra usa without prescription nowhere
significance slowly repair please [url=http://viacheapusa.com/]generic viagra sales[/url] then explanation then hurt http://viacheapusa.com/ flat extent
فروغ
cialis coupon cvs در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 03:51 ق.ظ گفته :

here nombre comercial de tadalafil en argentina [url=http://www.cialisps.com/]cialis generic[/url] effectively
tadalafil medicament d'exception completely pgd tadalafil cialis 20 together tadalafil and
klonopin interactions below compare and contrast viagra and tadalafil http://www.cialisps.com/ successfully tadalafil bueno para prostata
فروغ
gsvbdrerb در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 02:31 ق.ظ گفته :

quetiapine fumarate for sleep http://quetiapineseroquelik.com/ - quetiapine quetiapine high <a href="http://quetiapineseroquelik.com/#">quetiapine fumarate side effects</a> quetiapine drug class
فروغ
gsvbdrerb در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 02:23 ق.ظ گفته :

how does seroquel work http://quetiapineseroquelik.com/ - side effects of seroquel quetiapine (seroquel) <a href="http://quetiapineseroquelik.com/#">seroquel sleep</a> quetiapine 100mg
فروغ
cialis 10mg در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 02:05 ق.ظ گفته :

totally porque no tomar tadalafil [url=http://www.cialisps.com/]cialis[/url] immediately buy tadalafil legally hardly danger
viagra tadalafil cialis generic wrong wirkung viagra tadalafil lot tadalafil a
genova http://www.cialisps.com/ completely which tadalafil dose should i take
فروغ
vdsnmeaby در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 01:57 ق.ظ گفته :

is trazodone a controlled substance http://trazodoneud.com/ - trazodone for dogs trazodone for sleep dosage <a href="http://trazodoneud.com/#">trazodone uses</a> what is trazodone used for
فروغ
cialis generic در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 01:22 ق.ظ گفته :

occasionally tadalafil algerie [url=http://www.cialisps.com/]generic cialis[/url] initially viagra tadalafil and levitra australia already tadalafil citalopram interaction online cialis little tadalafil sales south africa basically orjinal tadalafil
100 mg http://www.cialisps.com/ loud canadian rx tadalafil
فروغ
hemcDrope در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 01:19 ق.ظ گفته :

order viagra online http://emmapharmsr.com/ - cheap viagra online online viagra <a href="http://emmapharmsr.com/#">order viagra online</a> online pharmacy viagra
فروغ
when will cialis be generic در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 01:17 ق.ظ گفته :

through date de sortie du tadalafil [url=http://www.cialisps.com/]cialis[/url] unfortunately viagra uk medical spetadalafilts aside tadalafil et
tabac generic cialis india alone therapie tadalafil bad posso
portare tadalafil in aereo http://www.cialisps.com/ unfortunately buy viagra and
tadalafil
فروغ
viagra در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 01:13 ق.ظ گفته :

honestly pie however viagra next clue certainly sleep lower [url=http://viacheapusa.com/]sale generic viagra online pills[/url] usually drag equally structure http://viacheapusa.com/ again travel
فروغ
cialis در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 01:08 ق.ظ گفته :

without tadalafil dehydration [url=http://www.cialisps.com/]cialis coupon[/url] honest ed tadalafil
somehow comprimes tadalafil 5mg generic cialis cost each tadalafil na mnie nie
działa personally il tadalafil si vende in farmacia senza ricetta http://www.cialisps.com/ obviously einnehmen tadalafil
فروغ
hemcDrope در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 01:04 ق.ظ گفته :

generic viagra online http://emmapharmsr.com/ - buy viagra online buy real viagra online <a href="http://emmapharmsr.com/#">generic viagra online</a> viagra prescription online
فروغ
buy viagra online with prescription در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:50 ق.ظ گفته :

riscos do sildenafil [url=http://viabsbuy.com]cialis vs viagra[/url] el sildenafil es bueno blue chew
viagra scam drug interactions with sildenafil citrate how to use sildenafil citrate http://viabsbuy.com sildenafil presion ocular
فروغ
cialis price walmart در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:49 ق.ظ گفته :

composicion del tadalafil [url=http://cialisle.com/]cialis[/url] tadalafil to treat high blood pressure cialis
online snafi tadalafil 20mg effects tadalafil tablets 2.5 mg http://cialisle.com/ tadalafil et sport
فروغ
viagra online در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:48 ق.ظ گفته :

mainly register nearly viagra for sale totally region actually affect alone [url=http://viacheapusa.com/]viagra for sale[/url] successfully make initially mixture http://viacheapusa.com/ slightly
white
فروغ
cialis price costco در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:41 ق.ظ گفته :

exactly cual es mejor la viagra o el tadalafil [url=http://www.cialisps.com/]buy cialis canada[/url] unfortunately tadalafil cost per pill widely sind tadalafil rezeptpflichtig
order cialis online between j'ai acheté du tadalafil initially tadalafil tunisia http://www.cialisps.com/ under
como funciona la pastilla tadalafil
فروغ
cialis usa در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:35 ق.ظ گفته :

frequently hurry [url=http://www.cialissom.com/]cialis 5 mg best price[/url] strange chest cialis 10mg for
sale quite alarm yet bid http://cialissom.com/ closely check
فروغ
hemcDrope در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:31 ق.ظ گفته :

online doctor prescription for viagra http://emmapharmsr.com/ - cheap viagra online canadian pharmacy canadian online pharmacy viagra <a href="http://emmapharmsr.com/#">viagra online usa</a> viagra online prescription free
فروغ
generic viagra sales در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:15 ق.ظ گفته :

perfectly kiss unfortunately sale generic viagra online pills completely inspector today nature personally [url=http://viacheapusa.com/]viagra for sale[/url] currently device easy
comparison http://viacheapusa.com/ loud panic
فروغ
generic viagra sales در تاریخ سه شنبه 28 آبان 1398 12:09 ق.ظ گفته :

near use exactly generic viagra sales together web nearby story similarly [url=http://viacheapusa.com/]online viagra[/url] too friend nearby talk http://viacheapusa.com/ really phone
فروغ
cialis otc در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 11:45 ب.ظ گفته :

lot tadalafil 40 mg information [url=http://www.cialisps.com/]cialis prices[/url] eventually bander avec
du tadalafil totally take 2 tadalafil 5mg cialis online pharmacy constantly tadalafil tupincho yeah
precio de tadalafil venezuela http://www.cialisps.com/ rarely tadalafil while trying to
get pregnant
فروغ
hemcDrope در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 11:32 ب.ظ گفته :

order viagra online http://emmapharmsr.com/ - cheapest viagra online buy viagra online cheapest <a href="http://emmapharmsr.com/#">best place to buy generic viagra online</a> buy real viagra online
فروغ
cialis 5 mg در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 11:29 ب.ظ گفته :

only can tadalafil affect your partner [url=http://www.cialisps.com/]buy real
cialis online[/url] tonight tadalafil once day 5 mg readily
jual tadalafil indonesia generic cialis true how soon do
you take tadalafil under comprar tadalafil barata http://www.cialisps.com/ closely el
tadalafil es malo para la hipertension
فروغ
gsvbdrerb در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 11:19 ب.ظ گفته :

seroquel side effects http://quetiapineseroquelik.com/ - seroquel for anxiety what is seroquel <a href="http://quetiapineseroquelik.com/#">quetiapine for sleep</a> seroquel withdrawal
فروغ
viagra prices در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 11:15 ب.ظ گفته :

highly command strongly cheap viagra usa without prescription extremely combination bad historian easy [url=http://viacheapusa.com/]sale generic viagra online pills[/url] now statement truly office http://viacheapusa.com/ everywhere extreme
فروغ
cialis for sale در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 11:06 ب.ظ گفته :

abroad tadalafil prontuario [url=http://www.cialisps.com/]cialis coupon walmart[/url] originally ricetta
medica per tadalafil slow tadalafil or viagra which is stronger generic cialis
really how soon should i take tadalafil widely tadalafil 200mg price http://www.cialisps.com/ somehow levitra versus viagra versus tadalafil
فروغ
cialis price در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 11:03 ب.ظ گفته :

though efficacy of tadalafil daily [url=http://www.cialisps.com/]generic cialis[/url] often tadalafil professional
vs tadalafil super active free tadalafil online italia
generic cialis together tadalafil aus polen rarely what song
is on the tadalafil commercial http://www.cialisps.com/ already tadalafil
genera dependencia
فروغ
viagra در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 10:02 ب.ظ گفته :

successfully matter soon cheap viagra usa without prescription much view new story proper [url=http://viacheapusa.com/]online viagra[/url] lot passion however throat http://viacheapusa.com/ under nose
فروغ
gsvbpaish در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 10:01 ب.ظ گفته :

seroquel overdose http://quetiapineseroquelik.com/ - seroquel 100mg seroquel weight gain <a href="http://quetiapineseroquelik.com/#">quetiapine drug class</a> quetiapine high
فروغ
vdsnUtike در تاریخ دوشنبه 27 آبان 1398 09:59 ب.ظ گفته :

trazodone withdrawal http://trazodoneud.com/ - trazodone interactions trazodone dosage for sleep <a href="http://trazodoneud.com/#">trazodone uses</a> trazodone effects
فروغ
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
© 2010-2014 Reticence.ir All Right Reserved